Zijspannen in ‘Le Dakar’
Op het moment van dit schrijven is de Dakar rally 2026 bezig. De legendarische rally heet nog steeds ‘Dakar’, maar al sinds 2009 wordt de rally niet meer verreden in de Sahara. Na een uitstap naar Zuid-Amerika wordt de belangrijkste rally-raid ter wereld sinds zes jaar verreden in Saudi Arabië.
De wedstrijd blijft een gevecht tussen mens, machine en de woestijn maar door alle moderne technieken is het echte ‘overleven’ er thans wel af.
De bedenker van de rally, de Fransman Thierry Sabine, raakte ooit tijdens een kleinere rally met zijn motor verdwaald in de Sahara en in die wanhoop bedacht hij de Parijs-Dakar rally. Zijn doel was duidelijk; een rally-raid die zo zwaar zou zijn dat eigenlijk niemand de finish zou kunnen halen.
In 1979 starte de eerste editie en de rest is geschiedenis. Dat de rally direct zwaar was getuigd uit het feit dat in de jaren tachtig vaak maar 20% van de motoren überhaupt Dakar wist te bereiken, en dat na 10.000 kilometer dwars door de woestijnen van Noord-Afrika.
Je moet wel gek zijn om dit avontuur aan te gaan in een auto, vrachtwagen of laat staan op een motor. En van die gekken waren er dan weer een paar uitzonderlijke helden die ooit besloten dit te doen met een zijspan!
Bij de eerste editie in 1979 stonden er nog geen zijspannen op de lijst maar in 1980 waren daar de eerste Franse avonturiers die twee zijspannen aan de start van Parijs-Dakar zouden krijgen. Die eerste twee zijspannen in de Dakar rally waren aparte creaties, gebouwd door de Franse constructeur Godier-Genaud. Vooral het groene gevaarte van de Fransen Murgat-Boyet was een opvallende verschijning. Zowel het zijspan van Murgat als dat van de Zwitser Tabarin haalde bij lange na de finish niet.
Die sidecarsistes van het eerste uur gaven echter niet op en beide rijders stonden in 1981 weer aan de start, nu beide echter met een EML zijspancombinatie. Het uiterlijk leek nu veel meer op een crosser dan op een zijspan voor op de openbare weg en dat gold ook voor de andere vier zijspannen die deelnamen in 1981. Deze aanpak leek veel succesvoller dan het jaar ervoor, doch haalde niemand van deze zes zijspannen de finish.
In 1982 moest de regerend Wereldkampioen het dan maar doen. Ton van Heugten en Frits Kiggen besloten om deel te nemen aan de Parijs-Dakar, de enige keer dat er een Nederlands Zijspanteam mee zou doen aan deze legendarische rally. Van Heugten/Kiggen vonden echter ook hun Waterloo in de Afrikaanse woenstijn. Toch was er in 1982 het allereerste zijspan dat de code van het overleven tot aan Dakar wist te kraken!
Na drie weken en een kleine 10.000 kilometer dwars door de Sahara te hebben gereden kwam de Duitser Holger Roth met zijn bakkenist Lothar Pechel in 1982 aan in Dakar! Op een Suzuki, in een frame met de uiterlijke kenmerken van een Hagon, kwam de op papier als een EML-ROTH ingeschreven #127 als eerste zijspan ooit over de finish. Tot aan 1987 deden er elk jaar wel zijspannen mee aan Parijs-Dakar, met in 1985 zelfs meer dan tien zijspannen aan de start! Echter bleef de beproeving zeer zwaar. Dat is de rally sowieso al, maar met een zijspan nog veel meer!
Het bereiken van de finish van de Dakkar rally met een zijspan is daarom écht een bijna bovenaardse prestatie!
Deze prestatie is uiteindelijk maar door vijf zijspannen in totaal bereikt, waarbij gezegd moet worden dat het op papier soms appels en peren vergelijken is.
Naast eerder genoemde Roth-Peschel wisten twee jaar nadien bijvoorbeeld de Fransen Moquart-Fevre in 1984, na 11.000 kilometer rally dwars door Noord-Afrika, ook Dakar te bereiken maar zij stonden lang niet in de boeken. Men had wel de hele route gevolgd maar ze kwamen net buiten de reglementaire tijd over de finish. Moquart en Fevre wisselde trouwens wel eens van positie als de piste dat toeliet zodat de bakkenist al rijdend wat meer rust kon pakken en de rijder meer letterlijk aan de bak moest.
Het laatste zijspan dat ‘Le Dakar’ wist te winnen in hun categorie waren de Belgen Deprez-Devoldre in 2000. In die tijd was het in de regelementen echter geoorloofd om een bypass te nemen en bepaalde checkpoints over te slaan, en dat is tegenwoordig net zo, maar dat mocht in de jaren tachtig dan weer niet. Daarnaast was de route nooit hetzelfde en het ene jaar zomaar 1000 kilometer langer en het jaar nadien dan weer korter, maar met meer zware duinen.
Daarom zijn de prestaties van alle vijf de gefinishte zijspannen ooit in de Dakar rally moeilijk te vergelijken. Dit neemt natuurlijk niet weg dat het echt een prestatie van formaat is om met een zijspan überhaupt de finish te halen in de zwaarste rally-raid ter wereld! Dat geldt dus ook voor de Belgen Renders-Verboven die in 1983 de rally uit wisten te rijden alsmede voor de Belgische combinatie De Jonghe-Verboven die dit wonderlijke kunstje ook wisten te flikken in 1985.
De Belgen zijn met drie zijspannen aan de finish van de Dakar de absolute meesters van alle heldhaftige zijspangevechten in én met de woestijn.
België was sowieso hofleverancier van de zijspan-deelnemers in het woestijnzand van de Dakar met daarnaast steevast deelnemers naast hen met zijspannen uit in ieder geval Frankrijk en Duitsland.
In totaal hebben er zo ongeveer 50 zijspannen ooit op de deelnemers lijsten van ‘Le Dakar’ gestaan.
In 2006 zagen we voor het laatst zijspannen in de Dakar rally. Er stonden drie zijspannen op de deelnemerslijst en de Amerikanen Whitney-McDowell deden na een goede voorbereiding een uiterst serieuze poging om met hun dikke Harley V-rod de finish te bereiken.
Echter strandde hun poging door ongelukkige motorpech in de woestijn van Marokko.
Naast de Amerikanen was één van de laatste zijspannen die meedeed in ‘Le Dakar’ een Ural-zijspan, en ingeschreven zonder bakkenist. De Franse avonturier Jean-Claude Morsillo probeerde het onmogelijke en haalde de woestijn niet eens. Met deze bizarre en wonderlijke poging eindigde het zijspan verhaal van ‘Le Dakar’ zo eigenlijk waarmee het net zo wonderlijk en avontuurlijk in 1980 ooit begon.
(foto-credits dakardantan.com)